Firefox, Brave en Vivaldi zuiniger met gegevens dan Edge
Onderzoekers keken voor de overheid wat browsers naar hun maker sturen. Edge bleef gegevens naar Microsoft sturen, ook met de instellingen die Microsoft zelf aanraadt.
Wat er gebeurde
Wat stuurt een browser naar zijn maker terwijl je gewoon aan het werk bent? Onderzoekers zochten het uit voor de Rijksoverheid, en de browser van Microsoft kwam er het slechtst vanaf.
Op 28 oktober zette het ministerie van Justitie en Veiligheid het onderzoek online. Opdrachtgever is SLM Cloud, het team binnen dat ministerie dat voor de hele Rijksoverheid afspraken maakt met Microsoft, Google, Amazon en Europese cloudleveranciers. Security.NL noemde SLM Cloud en Dutch IT Channel het ministerie, en dus hebben ze allebei gelijk. Het bureau Privacy Company deed het werk. Het zette Edge for Business, de zakelijke versie van Edge, naast de zakelijke versie van Firefox, naast Brave en naast het Noorse Vivaldi. De aanleiding: Microsoft biedt geen browser die onder de afspraken van het Rijk over persoonsgegevens valt, en wil dat ook niet heroverwegen. Wel raadde het instellingen aan die minder gegevens zouden versturen.
Met precies die instellingen bleef Edge telemetrie naar Microsoft sturen, gegevens over hoe de browser wordt gebruikt, en ging er verkeer naar Bing. Een andere zoekmachine instellen lukte niet via het centrale beheer. Sites van Microsoft, zoals MSN, Bing en Office, plaatsten volgcookies ondanks de strengste trackingbescherming. En SmartScreen, het filter dat tegen gevaarlijke websites moet beschermen, werkte tijdens de tests niet. Edge verzamelde zo meer persoonsgegevens dan de andere drie.
Die drie stuurden met de juiste instellingen weinig meer mee dan het IP-adres, bij het ophalen van updates. Vivaldi stuurt als enige niets naar de Verenigde Staten. Maar Vivaldi laat volgcookies standaard toe, en de functie DirectMatch leidt zoekwoorden en bladwijzers naar betalende sponsors. Vivaldi meldde op 28 oktober dat beheerders DirectMatch sinds versie 8.2 centraal kunnen uitzetten; dat is nog niet getest.
SLM Cloud raadt de organisaties die werkplekken aan ministeries leveren aan om op korte termijn te onderzoeken of Firefox Enterprise Edge kan vervangen. Brave en Vivaldi geven mogelijk problemen met andere software op de werkplek. Voor later, met het oog op een eigen ‘soevereine werkplek’, raadt het aan ook Vivaldi en andere browsers te bekijken. Het is een advies om iets uit te zoeken, geen besluit.
Vanuit privacyperspectief verdient Mozilla Firefox Enterprise de voorkeur boven Microsoft Edge for Business.
Uit het memo van SLM Cloud van 12 oktober 2026, letterlijk
De achtergrond
Wat een browser naar huis stuurt
Elke browser praat met zijn maker: om updates op te halen of een lijst met gevaarlijke sites te verversen. Telemetrie gaat verder. Dat zijn gegevens over hoe je de software gebruikt, vaak met een nummer dat je apparaat herkenbaar maakt; Microsoft schrijft zelf dat Edge ze verstuurt met een kenmerk dat uniek is voor je apparaat. De onderzoekers hadden de telemetrie van Edge uitgezet, en zagen toch 13 verzoeken met telemetrie naar Microsoft gaan.
Daarnaast telt wie er over de gegevens beslist. Een verwerker mag gegevens alleen gebruiken zoals de klant opdraagt; een verwerkingsverantwoordelijke bepaalt dat zelf. Microsoft is voor Edge het laatste, en noemt in zijn algemene privacyverklaring 18 doelen, plus ruimte voor doelen die het daarmee verenigbaar vindt. Uitzonderlijk is dat niet: ten tijde van het onderzoek wilde geen van de andere makers verwerker worden. Mozilla meldde wel dat dit met het nieuwe Firefox Enterprise kan veranderen.
Het Rijk kijkt al jaren mee
In 2018 liet het Rijk Privacy Company al onderzoeken wat Office naar Microsoft stuurde, voor zo’n 300.000 werkplekken bij de overheid. Office bleek 23.000 tot 25.000 soorten gebeurtenissen naar Microsoft te sturen, en de onderzoekers vonden acht hoge risico’s. Microsoft beloofde daarop instellingen om die stroom te beperken en een tool om de gegevens in te zien. Later volgde onder meer Microsoft 365 Copilot, en in 2025 stonden de clouddiensten van Microsoft, Google en Amazon op de planning.
Edge stond al langer op de lijst. Microsoft gaf in 2024 advies over privacyvriendelijke instellingen, en in augustus 2025 meldde Dutch IT Channel dat het Rijk Edge met Firefox ging vergelijken, omdat de browser buiten de contracten valt.
Firefox in de lift
Mozilla bracht half oktober Firefox Enterprise uit: de browser met een beheeromgeving die organisaties op hun eigen servers draaien. De verkoop begint in Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland. Volgens de eigen cijfers van Mozilla gebruiken nu ruim 213,5 miljoen mensen Firefox, het hoogste aantal in drie jaar. In Nederland staan er 2,6 miljoen actieve installaties, evenveel als eind 2022.
Onze analyse
Een instelling is een belofte, pas meten laat zien of die klopt
Het opvallendste aan dit onderzoek is niet dat Edge meer verzamelt dan Firefox. Het is dat Microsofts eigen aanbevolen instellingen niet deden wat ze beloofden: telemetrie uit betekende geen telemetrie uit, en een andere zoekmachine kiezen hield Bing niet tegen. In het instellingenscherm zag je daar niets van. Het bleek pas toen de onderzoekers het netwerkverkeer bekeken, net als in 2018 bij Office.
Wat in de berichtgeving wegvalt: de alternatieven zijn ook niet vlekkeloos. Brave en Vivaldi halen extensies uit de winkel van Google, en een bezoek daar levert drie blijvende cookies van Google op. Vivaldi verdient aan gesponsorde suggesties. En de geteste Edge stamt uit november 2025; Microsoft kan sindsdien iets hebben aangepast. De kern zit in het contract. Zolang de maker zelf bepaalt wat hij met je gegevens doet, helpen instellingen maar half.
Onze inschatting: Microsoft repareert de instellingen die niet werken, maar houdt zijn rol als beslisser over de gegevens, zoals het zelf al aangaf. Voor elke organisatie is de les dezelfde: vraag bij elke tool niet alleen wat de instellingen beloven, maar ook wat er echt de deur uitgaat en wie erover beslist.
Wat opvalt
- Bing bleef de zoekmachine De centrale instelling om DuckDuckGo of Startpage als standaard te kiezen werkte niet in Edge.
- Het veiligheidsfilter bleef stil Bij bekende gevaarlijke sites stuurde Edge geen enkel verzoek naar SmartScreen. Of een andere instelling dat tegenhield, weten de onderzoekers niet.
- Een toezichthouder werd een hotel Wie in Vivaldi de naam van privacytoezichthouder Marit Hansen begon te typen, kreeg een gesponsorde suggestie voor een Marriott-hotel.
- Inzage alleen met een account Privacy Company vroeg Microsoft welke gegevens het over de testgebruiker had. Microsoft gaf niets zonder Microsoft-account, terwijl de test juist zonder account was gedaan.
Wat het voor jou betekent
Elke tool op jullie laptops stuurt iets naar zijn maker. Wat dat is, zie je niet in het instellingenscherm.
- Kijk wat er echt de deur uitgaat Laat bij een belangrijke tool het netwerkverkeer bekijken, of vraag de leverancier om een onafhankelijk onderzoek. Een instelling op ‘uit’ is nog geen bewijs.
- Vraag wie over de gegevens beslist Is de leverancier verwerker, dan doet hij alleen wat jullie opdragen. Bepaalt hij het zelf, dan kan hij jullie gegevens ook voor eigen doelen gebruiken.
- Beheer de browser centraal Leg de instellingen vast voor alle werkplekken en beperk extensies. Wat je collega’s zelf installeren, kan gegevens naar anderen sturen.
Wat wij ermee kunnen · Advies
We kijken mee wat jullie tools naar buiten sturen
Zoeken we in een Verkenning of Roadmap met je uit waar AI jullie processen kan helpen, dan kijken we ook naar de tools die jullie al gebruiken: welke gegevens daarbij de deur uitgaan, naar wie, en wat je eraan kunt doen. Onafhankelijk van leveranciers; browsers verkopen we niet.
Weet jij wat jullie software naar huis stuurt?
Vertel ons welke tools jullie dagelijks gebruiken. We denken onafhankelijk met je mee en reageren altijd binnen één werkdag.