Naar de inhoud
Week 46Nieuws, en wat het voor je betekent

Wetenschap

AI-agents vonden een Maya-vindplaats, maar die stond al in een studie

Pietro Miotti, geen archeoloog, liet AI-agents lidarbeelden van NASA doorzoeken en meldde een onbekende Maya-vindplaats in Mexico. Op 11 november schreef hij erbij dat die al in een studie uit 2025 stond.

Pietro Miotti, die zelf zegt geen archeoloog te zijn, liet AI-agents lidarbeelden van NASA doorzoeken en meldde een Maya-vindplaats die niet in het Mexicaanse register stond. Op 11 november schreef hij erbij dat archeologen de plek al in 2025 in kaart hadden gebracht.

Het begon op 18 oktober in Peru, waar Miotti las over Machu Picchu. Hij legde het idee voor aan Gemini, ChatGPT, Claude en Grok, en die noemden allemaal lidar: hoogtemetingen met een laser vanuit een vliegtuig. Hij koos het Mayagebied, omdat daar meer openbare lidar van is. Zo’n 1.200 vierkante kilometer aan meetstroken werd omgezet in beelden, en 48 agents bekeken ze een voor een. Ze volgden een geschreven handleiding: zoek naar piramides, platforms en pleinen, en sla natuurlijke heuvels, zinkgaten en wegen over. Daarna vroeg Miotti of er dorpen tussen zaten die nergens geregistreerd stonden, en een agent wees er één aan.

Het gaat om een heuveltop aan de rand van een klif in Mexico, met een geëgaliseerd plein, een ovale piramide van minstens 8 tot 12 meter hoog en een kuil met een vlakke bodem die een waterbekken kan zijn geweest, onder 10 tot 17 meter bos. Miotti stuurde op 20 oktober een rapport in het Spaans naar INAH, het nationale instituut voor antropologie en geschiedenis van Mexico. Een dag later antwoordde INAH dat er op die plek geen geregistreerde archeologische vindplaats was gevonden.

Rond 10 november zette Miotti het verhaal online. Op Hacker News kreeg het meer dan duizend punten, en techsite RuntimeWire nam het over. Op 11 november volgde de correctie: de plek staat al in een studie van Francisco Estrada-Belli en collega’s uit 2025, die de agents bij hun zoektocht in de literatuur hadden gemist. Het was dus een herontdekking. In het register van INAH stond de plek nog niet, en de rest van het verhaal klopt volgens Miotti nog steeds. Op Hacker News vond een lezer de methode primitief vergeleken met hoe archeologen nu werken; anderen prezen het als een mooi gebruik van AI.

“Er kwam geen speciaal model of classificatiesysteem aan te pas: de agents keken letterlijk naar de plaatjes, volgens een precieze handleiding.”

Pietro Miotti op zijn blog, vertaald

Hoe lidar door het bos kijkt

Lidar meet hoogte met laserpulsen vanuit een vliegtuig. Een puls weerkaatst onderweg op bladeren, takken en struiken, en soms bereikt een deel de grond. Dicht tropisch bos houdt tot 96 procent van de pulsen tegen, schreef LIDAR Magazine, maar wie genoeg pulsen per seconde afvuurt, vindt toch de gaten. Software haalt daarna weg wat op begroeiing weerkaatste, en wat overblijft is de kale grond, met elke heuvel, muur en terras. Bij Copán in Honduras bleek in 2000 al dat zo ruïnes onder regenwoud zichtbaar worden. Wat op de beelden verschijnt, moet nog wel ter plekke worden gecontroleerd.

Een omwenteling in de Maya-archeologie

In 2018 maakte het PACUNAM-project bekend wat het in zo’n 2.100 vierkante kilometer bos in het noorden van Guatemala had gevonden: meer dan 60.000 bouwwerken, met huizen, wegen, akkers en verdedigingswerken. Archeoloog Marcello Canuto van Tulane University zei dat ze op de kaarten allemaal dingen zagen waar ze zelf overheen waren gelopen.

In 2024 vond promovendus Luke Auld-Thomas in Campeche een onbekende stad, Valeriana, in lidar die in 2013 was gemaakt voor een bosonderzoek naar koolstof. Hij zocht bewust naar zulke bestaande data, omdat nieuwe vluchten duur zijn. In juli 2025 voegden Estrada-Belli, Canuto en collega’s openbare en particuliere metingen samen, waaronder opnieuw verwerkte milieulidar van NASA, voor zo’n 95.000 vierkante kilometer laagland. Hun schatting: 9,5 tot 16 miljoen inwoners tussen 600 en 900 na Christus. Volgens Miotti staat in die studie ook zijn vindplaats.

Bekend is iets anders dan geregistreerd

Het antwoord van INAH ging over het register: op die plek stond geen geregistreerde vindplaats. Dat is iets anders dan onbekend, zoals hier bleek: de plek stond al in een vakblad, maar nog niet in het register. Een lezer met veldervaring wees er op Hacker News op dat veel verslagen over vindplaatsen alleen op papier bestaan en lastig aan een plek te koppelen zijn.

Onze analyse

Agents maken het zoekwerk snel, de controle blijft mensenwerk

Wat werkte, is indrukwekkend. Agents met een goede handleiding deden in uren wat anders dagen zoekwerk is, op openbare data en zonder speciaal model. Zo werken onderzoekers als Auld-Thomas en Estrada-Belli ook: bestaande metingen opnieuw bekijken. De handleiding maakte het verschil, want die legde vast wat telt en wat weg kan.

Waar het misging, is leerzamer. De agents zochten na of de plek ergens geregistreerd stond of in de literatuur voorkwam, vonden niets, en het rapport ging uit van een nieuwe vindplaats. Maar niets vinden in wat je doorzocht, bewijst niet dat het er niet is. De plek stond in een studie over hetzelfde gebied, deels gebaseerd op hetzelfde soort NASA-data. Een agent meldt dat hij niets vond even stellig als een vondst. Onze inschatting: die fout gaat ook in bedrijven voorkomen, bij een agent die contracten, octrooien of klantdossiers doorzoekt en zegt dat er niets vergelijkbaars is, terwijl het antwoord in een archief staat waar hij niet bij kon.

Miotti zette de correctie er binnen een dag openlijk bij. Voor een directeur is de les eenvoudig: laat agents het speurwerk doen, maar behandel de conclusie dat iets nieuw is of ontbreekt als een vermoeden, en laat een vakmens dat toetsen tegen alle bronnen.

Wat opvalt

  • Niet geregistreerd is niet onbekend INAH antwoordde alleen dat er op die plek geen geregistreerde vindplaats was. De plek stond wel al in een studie in een vakblad.
  • De studie gebruikte hetzelfde soort data Estrada-Belli en collega’s werkten deels met opnieuw verwerkte lidar van NASA, net als de agents van Miotti.
  • Minder dan 72 uur Van een ingeving op reis tot een officieel antwoord van de Mexicaanse overheid duurde het volgens Miotti nog geen drie dagen.
  • De locatie bleef geheim Miotti zette de coördinaten in een vertrouwelijke bijlage. Een vindplaats op een openbare kaart trekt plunderaars, merkten lezers op Hacker News op.

Wat het voor jou betekent

Agents doen dagen zoekwerk in uren, maar dat ze niets vonden, zegt alleen iets over wat ze konden lezen.

  • Schrijf een handleiding De agents van Miotti werkten met een precieze beschrijving van wat telt en wat niet. Zo’n handleiding maakt zoekwerk herhaalbaar en controleerbaar.
  • Vraag wat er doorzocht is Laat een agent opsommen welke bronnen hij las. Dan zie je wat er ontbreekt, zoals een papieren archief of een ander systeem.
  • Laat een vakmens de conclusie toetsen Zegt een agent dat iets nieuw is, uniek is of ontbreekt, laat dat dan nakijken door iemand die het vak kent.

Wat wij ermee kunnen · Oplossingen

We zetten AI in die laat zien waar het antwoord vandaan komt

Onze AI-kennisbank beantwoordt vragen uit jullie eigen handboeken, instructies en offertes, met de bron erbij, zodat een collega altijd kan nagaan waar een antwoord vandaan komt. En onze AI-agents op maat nemen vast werk over, zoals mails labelen of factuurgegevens uit pdf’s halen. We spreken vooraf af wat een collega eerst bekijkt.

Welk zoekwerk mag AI bij jullie doen, en wie kijkt het na?

Vertel ons waar jullie collega’s nu uren naar zoeken. We denken met je mee en reageren altijd binnen één werkdag.

Meer uit week 46

Alle nieuws

Zoek in onze diensten, het nieuws en de rest van de site.