Naar de inhoud
Week 46Nieuws, en wat het voor je betekent

Beveiliging

Aanvallers zetten koelingen van supermarkten op ontdooien, Frankrijk wijst naar Iran

Sinds oktober zetten aanvallers via internet de koelingen van supermarkten, slagers en bloedbanken op ontdooien. Nu blijkt de regelaar ook in de nieuwste versie ernstige lekken te hebben.

Sinds oktober zetten aanvallers via internet de koelingen van supermarkten door heel Europa op ontdooien, tot het voedsel weg moet. Het Franse Openbaar Ministerie wijst naar een cybereenheid die verbonden is aan de Iraanse Revolutionaire Garde.

Het begon in de nacht van 11 op 12 oktober in Frankrijk. In honderden supermarkten, onder meer van Intermarché, Coopérative U, Carrefour en E.Leclerc, liep de temperatuur in koelingen en vriezers op tot wel 50 graden. Soms smolt apparatuur of ontstond brand, en volgens Midnight Blue ging er voor tientallen miljoenen euro’s aan voedsel weg. De regelaars kwamen van het Deense Danfoss, en later ook van Copeland en Dixell. Danfoss zei tegen AFP dat het vooral ging om oudere apparaten met verouderde software.

Op 2 november volgde een tweede golf, nu ook in België, Nederland, Luxemburg en Zweden. In België werden de koelingen van tientallen supermarkten gesaboteerd, onder meer van Delhaize en Carrefour, en een slager in Hove had tienduizenden euro’s schade. In Nederland bleven de grote supermarkten buiten schot, maar raakten minstens zeventien andere bedrijven, onder meer slagerijen en buurtwinkels. In Frankrijk werden ook koelingen van bloedbanken aangevallen.

Op maandag 9 november opende het parket van Parijs een onderzoek naar het hoofd van Shahid Kaveh, volgens het OM een offensieve cybereenheid die verbonden is aan het cybercommando van de Revolutionaire Garde. De speurders wijzen op de werkwijze, het gebruik van Perzisch en IP-adressen die naar Iran leiden. De Franse minister Barrot sprak van ongekende agressie en wil Europese sancties; Iran noemt de beschuldigingen ongegrond. De Belgische minister Quintin ziet ‘aanwijzingen voor mogelijke banden met gekende Iraanse actoren’, al zei zijn collega Prévot eerder die week dat er nog geen bewijs was. Nederland heeft volgens Justitie en Veiligheid nog geen aanwijzingen voor Iraanse betrokkenheid.

Op woensdag 11 november meldde het Nederlandse onderzoeksbureau Midnight Blue zes nieuwe lekken in de Danfoss AK-SM 800A, de centrale regelaar van een winkel, tot en met de nieuwste firmware 5.3.2. Via elk ervan kan een aanvaller het apparaat overnemen zonder in te loggen. Onderzoeker Carlo Meijer vond de eerste binnen een uur, met de hand en zonder AI. Op 12 november bracht Danfoss versie 5.4.0 uit, die volgens het Duitse BSI meerdere lekken dicht; welke, staat er niet bij, en terug naar een oudere versie kan daarna niet meer.

Op een schaal van 1 tot 10 ga ik richting 10.

Onderzoeker Carlo Meijer van Midnight Blue tegen de NOS, 11 november 2026

Hoe een koeling op internet belandt

Elke koelvitrine en vriezer heeft een eigen kleine regelaar, en een centrale systeemmanager zoals de AK-SM 800A stuurt ze allemaal aan: temperaturen, ontdooischema’s en alarmen. Installateurs willen daar op afstand bij, zodat ze niet voor elk alarm naar de winkel hoeven. Dus hangt de regelaar vaak via het winkelnetwerk of een 4G-modem aan internet, met een inlogpagina.

Ontdooien is een gewone functie: verwarmingselementen smelten het ijs van de koelspiraal. Blijft die stand aan, dan verwarmt de koeling. De aanvallers kwamen volgens Security.NL binnen via bekende lekken en standaardwachtwoorden, in Frankrijk onder meer via een lek om de inlog te omzeilen dat Danfoss al in maart 2025 had gedicht. Shadowserver telde op 10 november nog 170 regelaars van Danfoss op internet zonder de updates uit 2025, in Nederland negen.

Het is eerder gebeurd

Eind 2023 namen hackers onder de naam CyberAv3ngers minstens 75 regelaars van het Israëlische merk Unitronics over, minstens 34 daarvan bij Amerikaanse waterbedrijven. Ze logden in met een standaardwachtwoord of zonder wachtwoord en zetten ‘You have been hacked, down with Israel’ op het scherm. Amerikaanse, Britse en Israëlische diensten wezen naar hackers rond de Revolutionaire Garde.

Volgens een rapport van de Franse inlichtingen- en cyberdiensten, aangehaald door Al Jazeera, werkt Shahid Kaveh via nepgroepen die zich voordoen als hackers op eigen houtje, waaronder CyberAv3ngers. Hetzelfde rapport noemt Hamid Reza Lashgarian als hoofd van het cybercommando van de Garde; de Verenigde Staten legden hem al eerder sancties op. Bewezen is de Franse beschuldiging nog niet: het is een onderzoek, geen veroordeling.

Waarom deze lekken zo ernstig zijn

Midnight Blue vond in de software honderden plekken waar tekst wordt gekopieerd zonder te controleren of die in de gereserveerde ruimte past. Stuur je te veel, dan loopt het over in het geheugen ernaast, waar een aanvaller eigen opdrachten kan neerzetten: een buffer overflow. Deze regelaar mist de gebruikelijke vangnetten: geen struikeldraad die het programma stopt als het geheugen overloopt (een stack canary), geen wisselende plek van de code in het geheugen (PIE), en geen secure boot, waarmee een apparaat alleen software start die de fabrikant heeft ondertekend.

Zonder secure boot kan een aanvaller volgens Midnight Blue een implantaat achterlaten dat een fabrieksreset en updates overleeft, of het apparaat onbruikbaar maken zodat het vervangen moet worden.

Onze analyse

Het gevaar zit in de toegang op afstand, niet in één lek

De aanvallers hadden geen nieuwe lekken nodig. Oude firmware, een standaardwachtwoord en een inlogpagina op internet waren genoeg. Die verbinding was er voor het gemak, zodat een installateur niet ’s nachts naar de winkel hoeft, en precies die werd de ingang. En de getroffenen in Nederland zijn niet de grote ketens, maar slagers en buurtwinkels, voor wie een koeling gewoon een koeling is.

Wat in de berichtgeving onderbelicht blijft: updaten is hier geen eindpunt. Midnight Blue vond de eerste van zes nieuwe lekken binnen een uur, in de nieuwste versie, en het Duitse BSI kan niet uitsluiten dat ook 5.4.0 kwetsbaar is. Een apparaat zonder secure boot dat ooit is overgenomen, kun je bovendien niet meer vertrouwen, ook niet na een fabrieksreset: vervangen of laten onderzoeken is dan veiliger. Daarom is het Belgische CCB zo stellig: nooit meer direct aan internet, ook niet als de firmware bij is, en beheer op afstand alleen via een VPN.

Onze inschatting: dit blijft niet bij koelingen. Dezelfde opzet, een regelaar met een webpagina en een modem van de installateur, vind je ook bij klimaatinstallaties, zonnepanelen, laadpalen en toegangssystemen. Weet dus welke apparaten in je pand met internet praten, en wie er op afstand bij kan.

Wat opvalt

  • De aanval gebruikte een gewone knop Er was geen sabotagesoftware nodig: de aanvallers zetten de ontdooistand aan, die elke koeling heeft. Zo stonden de systemen ’s nachts te verwarmen.
  • Het scherm kan liegen De Amerikaanse diensten waarschuwen dat aanvallers ook het zicht op de echte temperatuur kunnen wegnemen. Dan is het grootste gevaar niet weggegooid voedsel, maar voedsel dat te warm heeft gestaan en toch wordt verkocht.
  • Niet elke koeling op internet is echt Onderzoekers zetten lokapparaten neer die zich voordoen als koelregelaar. Volgens Midnight Blue zijn veel van de getelde apparaten daardoor mogelijk nep.

Wat het voor jou betekent

Hangt er in je pand een apparaat met een inlogpagina aan internet, dan kan iemand anders daar ook bij.

  • Vraag je installateur wat er online staat Koeling, klimaat, alarm, zonnepanelen: vraag welke regelaars via internet bereikbaar zijn, en via welke verbinding. Een 4G-modem is volgens het Belgische CCB op zich geen beveiliging.
  • Beheer op afstand alleen via een afgeschermde verbinding Dat kan prima, maar via een VPN of een afgeschermd netwerk, niet via een open inlogpagina. En nergens meer een standaardwachtwoord.
  • Laat een vreemde instelling meteen opvallen Stel grenzen in voor de temperatuur en een alarm als die overschreden worden, zoals de Amerikaanse diensten adviseren. Dan merk je het ’s nachts, niet pas als de winkel opengaat.

Wat wij ermee kunnen · Ontwikkeling

Op afstand meekijken zonder je apparaten open te zetten

Wil je machines, koelingen of meters op afstand volgen, dan ontwikkelen we IoT-software die ze in één overzicht zet: getest, beveiligd en gedocumenteerd, en daarna door ons beheerd. We zetten het zo op dat de apparaten zelf niet vanaf internet bereikbaar hoeven te zijn.

Weet jij welke apparaten in jullie pand met internet praten?

Vertel ons wat jullie op afstand willen volgen. We denken met je mee en reageren altijd binnen één werkdag.

Meer uit week 46

Alle nieuws

Zoek in onze diensten, het nieuws en de rest van de site.